Stress….Hoe voorkom ik dat ik omval?

We kennen allemaal wel momenten waarin we positieve stress hebben ervaren. De spanning die je voelt voor een optreden, starten in een nieuwe baan, nieuwe taken oppakken, voor het eerst een presentatie geven, voor het eerst kennismaken met familie of vrienden van je partner etc. Dat is ‘leuke’ stress. Je kijkt er naar uit én het is een tikje spannend!

In de wereld van vandaag komt er ook een heleboel op ons af dat negatieve stress kan veroorzaken. Het credo van nu is “meer, meer, sneller”. Dat levert tijdelijk of langdurig een hoge druk op; stress. Het helpt om je zelf af te vragen “Hoe voorkom ik dat ik omval?”

De definitie van stress volgens wikipedia is: “Stress is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen, dieren of planten optreedt als reactie op externe prikkels en die gevolgd wordt door een bepaald patroon van fysiologische reacties.”

Wat veroorzaakt eigenlijk stress? Welke factoren beïnvloeden de ontwikkeling van stress? Welke fasen zijn er in het ontwikkelen van (steeds meer) stress? Waar merk je het aan? En, de belangrijkste, wat kan ik doen om het te voorkomen?

Oorzaak en aanleiding van stress

Stress ontstaat als de belasting (wat iemand op een bepaald moment op haar bordje krijgt) groter is dan de belastbaarheid (wat iemand op dat moment aan kan). Dit werkt als een weegschaal. Een aanleiding voor het ontwikkelen van stress is altijd een verandering.

Denk aan ingrijpende gebeurtenissen in het persoonlijk leven, onenigheid in sociale relaties, gebrek aan voldoening in de primaire levensbehoeften, te zware financieel-economische verplichtingen, te grote verantwoordelijkheid voor het welzijn, de veiligheid en de toekomst van anderen, een gemis aan plezierige, warme contacten en onzekerheid over toekomstperspectief.

Specifieke gebeurtenissen die in ons leven stress veroorzaken zijn samengebracht in de zogenaamde levensaanpassingschaal (Life Event Scale). Spanningsvolle veranderingen in een mensenleven worden in rangorde van ernst hierin vastgelegd. Hoe hoger de score, hoe groter het stress-gevoel en hoe duidelijker de relatie met het optreden van ziekten in het jaar er na.

In welke fasen ontwikkelt stress zich en wat kan ik doen om het te voorkomen?

“dat vogels van kommer en zorg over je hoofd vliegen kun je niet verhinderen; maar dat ze nesten bouwen in je haar, dat kun je voorkomen“ Oud Chinees gezegde

Uiteindelijk willen we allemaal zoveel mogelijk een evenwicht ervaren tussen:

Optimaal productief zijn – onze creativiteit – onze motivatie – onze gezondheid

Om negatieve stress tijdig aan te kunnen pakken helpt het als je het kan herkennen. In wezen ontwikkelt stress zich in een aantal stapsgewijze vormen van uitputting van de lichamelijke energiereserves. De Amerikaanse psychiater, dr. R.J. van Amberg, heeft een indeling in fasen gemaakt met voor iedereen herkenbare kenmerken.

Stadium 1: je ervaart een sterke gedrevenheid, een grote alertheid met ongewoon scherpe waarneming, veel (‘psychische’) energie, en het vermogen om veel werk te verzetten. Dit stadium is zo prettig dat veel mensen er bijna aan verslaafd raken. Ze willen er liefst in blijven vanwege de geweldige output er van. Het nadeel is echter dat dit vaak een eerste teken is van aantasting van je energiereserves.

Tips om hier mee om te gaan:

  • Naar het bekende Franse motto “reculer pour mieux sauter”: neem af en toe eens afstand om daarna door te kunnen. Stel jezelf de vraag “Wil ik zo doorgaan?”
  • Nieuwe inzichten uit multidisciplinair onderzoek laten zien dat kort rusten in de middag, langer slapen, meer tijd buiten kantoor doorbrengen, elke dag een oefening in ontspanning doen, sporten, en geregeld vakantie nemen, jouw productiviteit en de kwaliteit van je werk vergroten en bijdragen aan een goede gezondheid.

Stadium 2: je merkt de eerste negatieve effecten van stress zoals vermoeidheid bij het opstaan of energietekort na de lunch, sporadisch last van verstoring van maag- en darmfunctie, hartkloppingen, gespannen spieren (vaak in de nek of het achterhoofd) en het gevoel je niet echt meer te kunnen ontspannen.

Tips om hier mee om te gaan:

  • Doe elke dag een paar keer de hart coherentie oefening uit onze blog Hoog Sensitiviteit en Werk
  • Oefen jezelf in Mindfulness
  • Heb je deze tips, en wellicht andere, toegepast en merk je geen verbetering? Dan kan coaching helpen. Ontdek wat bij jou de spanning veroorzaakt in de situatie en hoe jij daar het beste mee om kan gaan.

Je raakt zo meer en meer geoefend in hoe jij zorgt dat je niet omvalt en duurzaam inzetbaar kan blijven.

Stadium 3: je vermoeidheid wordt sterker, je hebt (vaker) last van maag- en darmstoornissen, continu spierspanning of gespannen voelen, en nu ook slaap-stoornissen, en duizeligheid. Kortom, je bent eigenlijk uitgeput.

Tip om hier mee om te gaan: Eigenlijk ben je al bijna ‘omgevallen’. Om bij te sturen is het nodig om een arts te raadplegen! Als je niet zorgt dat de belasting die je ervaart niet wordt verminderd, kan je lichaam niet herstellen en wordt het van kwaad tot erger.

Stadium 4: je zit nu in ‘van kwaad tot erger’. Dat merk je onder meer aan de moeite die je hebt om de dag door te komen, je vindt de dingen die voorheen prettig waren nu lastig en vermoeiend, je reageert minder adequaat op situaties, gesprekken voeren is voor jou een last, je slaapt niet goed meer en hebt onprettige dromen waar je wakker van wordt, en je hebt al maar meer negatieve gevoelens, je kan je slecht concentreren en je voelt angsten die je niet herkent noch goed kan benoemen.

Stadium 5 en 6: blijkt uit extreme vermoeidheid, uitputting, je hebt nu moeite met de meest eenvoudige taken, kan last hebben van ademnood, trillen, transpireren, tintelende handen en voeten, hartkloppingen en paniekgevoelens.

Tip om hier mee om te gaan: als je niet al eerder een arts hebt geraadpleegd dan is nu het moment om dat wel te doen!

Meer weten?

een Stress Test: http://www.psychischegezondheid.nl/page/723/stresstest.html?gclid=CLyEsYfGybUCFXDKtAodN0AAOw

de Life Event Scale: http://www.psychischegezondheid.nl/page/723/stresstest.html?gclid=CLyEsYfGybUCFXDKtAodN0AAOw

Online vind je ook korte of langere trainingen in Mindfulness.

Coaching

Met deze tips kom je meestal een heel eind. Soms kom je er alleen niet uit. Kijk of anderen in onze LinkedIn groep Connect Your Dots je kunnen helpen met tips en adviezen. Wil je praktisch aan de slag en daarin gecoached worden? Dan kan je bij een van onze coaches terecht. Contactgegevens vind je op onze website www.connectyourdots.nl

Advertenties